«Хәтер вахтасы - 2021»: «Снежный десант» 1942 елда һәлак булган 10 сугышчының калдыкларын тапкан.
Казан җыелма эзтабарлар отрядының Үлем Үзәненә чираттагы экспедициясе Татарстан Республикасы ДОСААФ ярдәме белән оештырылды.
Озакка сузылган яз кар, яңгыр һәм түбән температура «Кар десанты» җыелма эзтабарлар отрядының чираттагы экспедициясенә комачаулый алмады. Нәкъ менә биредә 1942 елның язында утыртылган Ленинградка әйләнеп кайта һәм Волхов фронтының 2 нче удар армиясе тулысынча диярлек юк ителә.
2021 елның 26 апреленнән май аена кадәр эзтабарлар Бөек Ватан сугышы елларында һәлак булган совет сугышчыларының җәсәдләрен эзләү һәм күмү буенча Бөтенроссия «Хәтер вахтасы 2021» экспедициясендә катнаштылар. Экспедиция Түбән Новгород өлкәсенең «Үлем үзәне» ндә үткәрелә, анда 1942 елның апрелендә Любан операциясе барышында (1941 елның декабре -1942 елның июне, Ленинград блокадасы өзелү максаты һәм Казан шәһәренең Волхов һәм Ленинград фронтларын тоташтыру) әйләнә-тирәлеккә эләгә һәм тулысынча диярлек Волхов фронтының 2 нче удар армиясе (Муса Җәлилнең хезмәт итү урыны) юкка чыгарыла. Армия белән идарә итүче генерал А.А. Власов, соңыннан Ватанын үзгәртә һәм дошман ягына күчә.
«Кар десанты» җыелма эзтабарлар отряды Столбище авылындагы «Ватан» эзтабарларын берләштерә. Аның составында яшь эзтабарлар: укучылар һәм студентлар саны елдан-ел арта баруы аеруча сөендерә.
Кошлар җырлый, кояш балкый, агачлар һәм үләннәр үсә... беренче мизгелләрдә 79 ел элек башланган фаҗига турында берни дә әйтми диярлек. Карый башлагач кына, тишелгән каскаларның калдыкларын, чыбык чыбыкларын һәм агачлардагы табличкаларны күреп була. Син аларга якынрак киләсең һәм аларның исемнәрен күрәсең…
2021 елның 2 маенда биредә, урманда, тагын бер шундый табличка барлыкка килә: "Гетманов Иван Григорьевич. 1909 елгы кызылармеец. Кемерово өлкәсе, Киселевск шәһәре. 1942 елда табыла...
Табличка узган елның көзендә, шундый ук экспедиция вакытында, Казаннан һәм Татарстан башкаласына якын районнардан килгән эзтабарлар отряды сугышчының җәсәдләрен һәм үлем медальонын ачыклый алган урын өстендә куелган.
Үлем Үзәгендә эзләү эше инде беренче дистә ел гына бармый. Һәр экспедициядә дә йөзләгән һәлак булган кешеләрнең калдыклары табыла һәм күтәрелә. Язгы "Хәтер Вахтасы"нда Мясная Бор авылында мемориал янындагы хәрби зиратта "Долин" ның барлык берләшкән экспедицияләрен җыю традициясе булды. 8 майда, Новгород районының Мясной Бор авылында хәрби мемориалда Вахтаның язгы этабы барышында илебезнең төрле төбәкләреннән (Татарстан Республикасы, Башкортостан Республикасы, Төмән, Новгород өлкәләре) килгән 364 кызылармеецның мәетләрен җирләү тантанасы булды. 14 сугышчының исемен билгели алганнар. Эзләнүчеләр «Снежный десант» НПның җыелма эзләү отряды «ТАИФ» АҖ, ТР ДОСААФ РОГО, «Росавтодор» ФДА, «Транснефть - Прикамье» АҖ, «Йошкар-Олинский ит комбинаты» АҖ өчен чыгымнарны финанслаганда һәм үткәргәндә ярдәм күрсәткәннәре өчен аеруча рәхмәт белдерәләр.
"Соңгы солдат күмелмәгән килеш, сугыш тәмамланмаган санала" - диде Суворов. Һәм бу ел саен кар эри башлау белән, без яңадан эзләү экспедицияләренә җыелачакбыз һәм солдатларны кайтарып, аларның исемнәрен билгеләячәкбез дигән сүз.
